Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yapılan açıklamalara göre, 2024 yılında dünya genelinde sıtma vakalarının sayısı 282 milyona ulaştı, bu hastalık nedeniyle 610 bin kişi yaşamını yitirdi. Sıtma, dişi anofel cinsi sivrisineklerin taşıdığı bir parazit nedeniyle bulaşan ve “malarya” olarak da bilinen bir hastalıktır. DSÖ, bu hastalığı “tedavi edilebilir ve önlenebilir” olarak tanımlarken, sıtmanın belirtileri arasında ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, sarılık, nöbetler ve nefes darlığı gibi semptomlar yer alır.
Her yıl 25 Nisan tarihi, sıtma ile mücadelede farkındalığı artırmak amacıyla “Dünya Sıtma Günü” olarak kutlanmaktadır. 2024 yılı için belirlenen tema ise “Sıtmayı Ortadan Kaldırmak İçin: Şimdi Yapabiliriz ve Şimdi Harekete Geçmeliyiz” şeklindedir. 25 Nisan Dünya Sıtma Günü nedeniyle AA muhabiri, DSÖ’nün sıtma ile ilgili güncel verilerini derledi.
### DÜNYA ÇAPINDA 610 BİN KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
DSÖ’nün “2025 Dünya Sıtma Raporu”na göre, 2024’te dünya genelinde 282 milyon sıtma vakası tespit edildi ve hastalık sebebiyle 610 bin kişi hayatını kaybetti. Afrika, tüm sıtma vakalarının yaklaşık %94’ünü barındırarak 265 milyon sıtma hastasına ev sahipliği yaptı; bu bölgede ayrıca 579 bin kişi sıtma nedeniyle yaşamını yitirdi. Özellikle 5 yaş altı çocuklar, bu ölümlerin %75’ini oluşturuyor. Sıtma vakalarının neredeyse yarısı, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik gibi salgının en yoğun yaşandığı ülkelerde kaydedildi. Avrupa’da ise 2015 yılından bu yana hiçbir yeni sıtma vakası bildirilmedi.
### ÖNLEME VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
DSÖ, sıtmanın yaygın olduğu bölgelerde, parazit taşıyan sivrisineklerden korunmak amacıyla ilaçlı cibinliklerin kullanılmasını ve sıtma belirtileri görüldüğünde derhal sağlık kuruluşlarına başvurulmasını öneriyor. Ayrıca, hastalıkla mücadelede aşıların uygulanması da büyük önem taşıyor. Sıtma salgını görülen ülkelerde, 2019 yılından itibaren DSÖ’nün desteğiyle Küresel Aşı ve Bağışıklama İttifakı (GAVI) ve diğer kuruluşlarla iş birliği içinde aşı programları yürütülmektedir. Ekim 2023’te DSÖ, ilk sıtma aşısı olan RTS,S’nin devam etmesi için R21/Matrix-M aşısını önerdi ve risk altındaki bölgelerde yaşayan çocuklar için yeterli aşı tedarikini sağladı. Bu girişimler sonucunda, 2000-2023 yılları arasında 2,2 milyar sıtma vakasının önlendiği tahmin edilmektedir. Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı’nın çalışmaları ile yerli sıtma enfeksiyonu ortadan kaldırılmış olup, 2010 yılından bu yana yalnızca yurt dışı kaynaklı vakalar tespit edilmektedir.
