Uzman Görüşü: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Son üç haftadır İran’da devam eden gösteriler, küresel çapta büyük ilgi uyandırıyor. Gittikçe şiddetlenen protestolar, önemli kayıplara yol açıyor. Eylemlerin artması, ABD Başkanı Trump’ın İran’a olası askeri müdahale tehdidi ve olayların sadece İran’la sınırlı kalmayıp bölgesel bir çatışmaya dönüşebileceği endişelerini arttırıyor. MiddleEastEye sitesinde yayınlanan bir panele katılan uzmanlar, İran halkının genel olarak yabancı müdahalelere sıcak bakmadığını belirtiyorlar.
Ülke genelinde protestolar devam ediyor
‘DIŞ YAPTIRIMLAR VE MÜDAHALELER REJİMİN SÜRESİNİ UZATIYOR’
Uzmanlara göre, İsrail’in geçen yıl İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar ve ABD’nin Venezuela’ya müdahalesi gibi etkiler nedeniyle birçok İranlının dış müdahaleleri istemediği belirtiliyor. Quincy Institute for Responsible Statecraft tarafından düzenlenen bir panelde konuşan Amwajhaber dergisinin editörü Muhammed Ali Şabani, İranlıların asıl isteğinin yaptırımların kaldırılması olduğunu vurguladı. Şabani, “İranlılar, savaşı önleyecek bir anlaşmayı memnuniyetle karşılayabilirler” sözleriyle durumu açıklıyor. Ayrıca, Şabani, İran halkının mevcut rejimin yaptırımlar sayesinde ayakta kaldığının farkında olduğunu belirtiyor.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nde kıdemli politika uzmanı olarak görev yapan Ellie Geranmayeh, batılı ülkelerin İran hakkındaki analizlerinin bazen yanıltıcı olabileceğini belirtiyor ve İran’daki sivil toplumun varlığını ve yabancı askeri müdahaleye karşı duruşunu göz ardı etmememiz gerektiğini söylüyor.
‘PROTESTOLARIN BAŞARIYA ULAŞMASI ZOR’
İran’daki protestoların mevcut yönetimi devirmek için yeterince güçlü olmadığı düşünülüyor. Johns Hopkins Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Profesörü Vali Nasr, protestoların etkili olmasının zor olduğunu ve liderlik eksikliğinden kaynaklandığını belirtiyor. Nasr, “Bu halkın öfkesinin bir ifadesi; ancak liderlik ve örgütlenme eksikliği, değişimin önündeki engel” şeklinde konuşuyor.
Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi
PROTESTOLARIN ARDINDA PEHLEVİ Mİ VAR?
Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlunun protestolara liderlik ettiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirten Nasr, “Protestoları o başlatmadı; durumu o belirlemedi, o, bu sürece sonradan dâhil oldu” diyor. Şabani ise İranlıların gerçek değişimi talep ettiğini ve dışarıda 47 yıl geçiren birinin ülkeye liderlik etme hakkına sahip olup olmadığını sorgulamaları gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, Şabani, İran’da muhalefet edebilecek isimler arasında Evin Hapishanesi’nde bulunan reformist lider Mustafa Teczadeh’i örnek göstererek durumu açıklıyor.